(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఆదిపర్వ - అధ్యాయ 193

॥ శ్రీః ॥
1.193. అధ్యాయః 193
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
పూర్వోపాయైరపి దుస్త్యజప్రాణస్య వసిష్ఠస్య పునర్గంగాపతనాదినాపి ప్రాణత్యాగాసంభవే ఆశ్రమం ప్రత్యాగమనం॥ 1 ॥ తత్ర శక్తిభార్యామదృశ్యంతీనాంనీ గర్భవతీం జ్ఞాత్వా ఆత్మఘాతాన్నివర్తనం॥ 2 ॥ అదృశ్యంత్యా సహ గచ్ఛంతం వసిష్ఠం భక్షయితుమాగతస్య కల్మాషపాదస్య వసిష్ఠేన శాపాన్మోక్షణం॥ 3 ॥ సౌదాసపత్న్యా వసిష్ఠాద్గర్భసంభవః॥ 4 ॥ అశ్మకనామకపుత్రోత్పత్తిః॥ 5 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text

గంధర్వ ఉవాచ। 1-193-0x(1105)(8650)
తతో దృష్ట్వాశ్రమపదం రహితం తైః సుతైర్మునిః।
నిర్జగామ సుదుఃఖార్తః పునరప్యాశ్రమాత్తతః॥ 1-193-1(8651)
సోఽపశ్యత్సరితం పూర్ణాం ప్రావృట్కాలే నవాంభసా।
వృక్షాన్బహువిధాన్పార్థ హరంతీం తీరజాన్బహూన్॥ 1-193-2(8652)
అథ చింతాం సమాపేదే పునః కౌరవనందన।
అంభస్యస్యా నిమజ్జేయమితి దుఃఖసమన్వితః॥ 1-193-3(8653)
తతః పాశైస్తదాత్మానం గాఢం బద్ధ్వా మహామునిః।
తస్యా జలే మహానద్యా నిమమజ్జ సుదుఃఖితః॥ 1-193-4(8654)
అథ చ్ఛిత్త్వా నదీ పాశాంస్తస్యారిబలసూదన।
స్థలస్థం తమృషిం కృత్వా విపాశం సమవాసృజత్॥ 1-193-5(8655)
ఉత్తతార తతః పాశైర్విముక్తః స మహానృషిః।
విపాశేతి చ నామాస్యా నద్యాశ్చక్రే మహానృషిః॥ 1-193-6(8656)
`సా విపాశేతి విఖ్యాతా నదీ లోకేషు భారత।
ఋషేస్తస్య నరవ్యాఘ్ర వచనాత్సత్యవాదినః।
ఉత్తీర్య చ తదా రాజందుఃఖితో భగవానృషిః॥' 1-193-7(8657)
శోకే బుద్ధిం తదా చక్రే న చైకత్ర వ్యతిష్ఠత।
సోఽగచ్ఛత్పర్వతాంశ్చైవ సరితశ్చ సరాంసి చ॥ 1-193-8(8658)
దృష్ట్వా స పునరేవర్షిర్నదీం హైమవతీం తదా।
చండగ్రాహవతీం భీమాం తస్యాః స్రోతస్యపాతయత్॥ 1-193-9(8659)
సా తమగ్నిసం విప్రమనుచింత్య సరిద్వరా।
శతధా విద్రుతా తస్మాచ్ఛతద్రురితి విశ్రుతా॥ 1-193-10(8660)
తతః స్థలగతం దృష్ట్వా తత్రాప్యాత్మానమాత్మనా।
మర్తుం న శక్యమిత్యుక్త్వా పువరేవాశ్రమం యయౌ॥ 1-193-11(8661)
స గత్వా వివిధాఞ్శైలాందేశాన్బహువిధాంస్తథా।
అదృశంత్యాఖ్యయా వధ్వాథాశ్రమేనుసృతోఽభవత్॥ 1-193-12(8662)
అథ శుశ్రావ సంగత్యా వేదాధ్యయననిఃస్వనం।
పృష్ఠతః పరిపూర్ణార్థం షడ్మిరంగైరలంకృతం॥ 1-193-13(8663)
అనువ్రజతి కోన్వేష మామిత్యేవాథ సోఽబ్రవీత్।
అదృశ్యంత్యేవముక్తా వై తం స్నుషా ప్రత్యభాషత॥ 1-193-14(8664)
శక్తోభార్యా మహాభాగ తపోయుక్తా తపస్వినం।
అహమేకాకినీ చాపి త్వయా గచ్ఛామి నాపరః॥ 1-193-15(8665)
వసిష్ఠ ఉవాచ। 1-193-16x(1106)
పుత్రి కస్యైష సాంగస్య వేదస్యాధ్యయనస్వనః।
పురా సాంగస్య వేదస్య శక్తేరివ మయా శ్రుతః॥ 1-193-16(8666)
అదృశ్యంత్యువాచ। 1-193-17x(1107)
అయం కుక్షౌ సముత్పన్నః శక్తేర్గర్భః సుతస్య తే।
సమా ద్వాదశ తస్యేహ వేదానభ్యస్యతో మునే॥ 1-193-17(8667)
గంధర్వ ఉవాచ। 1-193-18x(1108)
ఏవముక్తస్తయా హృష్టో వసిష్ఠః శ్రేష్ఠభాగృషిః।
అస్తి సంతానమిత్యుక్త్వా మృత్యోః పార్థ న్యవర్తత॥ 1-193-18(8668)
తతః ప్రతినివృత్తః స తయా వధ్వా సహానఘ।
కల్మాషపాదమాసీనం దదర్శ విజనే వనే॥ 1-193-19(8669)
స తు దృష్ట్వైవ తం రాజా క్రుద్ధ ఉత్థాయ భారత।
ఆవిష్టో రక్షసోగ్రేణ ఇయేషాత్తుం తదా మునిం॥ 1-193-20(8670)
అదృశ్యంతీ తు తం దృష్ట్వా క్రూరకర్మాణమగ్రతః।
భయసంవిగ్నయా వాచా వసిష్ఠమిదమబ్రవీత్॥ 1-193-21(8671)
అసౌ మృత్యురివోగ్రేణ దండేన భగవన్నితః।
ప్రగృహీతేన కాష్ఠేన రాక్షసోఽభ్యేతి దారుణః॥ 1-193-22(8672)
తం నివారయితుం శక్తో నాన్యోఽస్తి భువి కశ్చన।
స్వదృతేఽద్య మహాభాగ సర్వవేదవిదాం వర॥ 1-193-23(8673)
పాహి మాం భగవన్పాపాదస్మాద్దారుణదర్శనాత్।
రాక్షసోఽయమిహాత్తుం వై నూనమావాం సమీహతే॥ 1-193-24(8674)
వసిష్ఠ ఉవాచ। 1-193-25x(1109)
మాభైః పుత్రి న భేతవ్యం రాక్షసాత్తు కథంచన।
నైతద్రక్షో భయం యస్మాత్పశ్యసి త్వముపస్థితం॥ 1-193-25(8675)
రాజా కల్మాషపాదోఽయం వీర్యవాన్ప్రథితో భువి।
స ఏషోఽస్మిన్వనోద్దేశే నివసత్యతిభీషణః॥ 1-193-26(8676)
గంధర్వ ఉవాచ। 1-193-27x(1110)
తమాపతంతం సంప్రేక్ష్య వసిష్ఠో భగవానృషిః।
వారయామాస తేజస్వీ హుంకారేణైవ భారత॥ 1-193-27(8677)
మంత్రపూతేన చ పునః స తమభ్యుక్ష్య వారిణా।
మోక్షయామాస వై శాపాత్తస్మాద్యోగాన్నరాధిపం॥ 1-193-28(8678)
స హి ద్వాదశ వర్షాణి వాసిష్ఠస్యైవ తేజసా।
గ్రస్త ఆసీద్గ్రహేణేవ పర్వకాలే దివాకరః॥ 1-193-29(8679)
రక్షసా విప్రముక్తోఽథ స నృపస్తద్వనం మహత్।
తేజసా రంజయామాస ంధ్యాభ్రమివ భాస్కరః॥ 1-193-30(8680)
ప్రతిలభ్య తతః సంజ్ఞామభివాద్య కృతాంజలిః।
ఉవాచ నృపతిః కాలే వసిష్ఠమృషిసత్తమం॥ 1-193-31(8681)
సౌదాసోఽహం మహాభాగ యాజ్యస్తే మునిసత్తమ।
అస్మిన్కాలే యదిష్టం తే బ్రూహి కిం కరవాణి తే॥ 1-193-32(8682)
వసిష్ఠ ఉవాచ। 1-93-33x(1111)
వృత్తమేతద్యథాకాలం గచ్ఛ రాజ్యం ప్రశాధి వై।
బ్రాహ్మణం తు మనుష్యేంద్ర మాఽవమంస్థాః కదాచన॥ 1-193-33(8683)
రాజోవాచ। 1-193-34x(1112)
నావమంస్యే మహాభాగ కదాచిద్బ్రాహ్మణర్షభాన్।
త్వన్నిదేశే స్థితః సంయక్ పూజయిష్యాంయహం ద్విజాన్॥ 1-193-34(8684)
ఇక్ష్వాకూణాం చ యేనాహమనృణః స్యాం ద్విజోత్తమ।
తత్త్వత్తః ప్రాప్తుమిచ్ఛామి సర్వవేదవిదాం వర॥ 1-193-35(8685)
అపత్యాయేప్సితాయ త్వం మహిషీం గంతుమర్హసి।
శీలరూపగుణోపేతామిక్ష్వాకుకులవృద్ధయే॥ 1-193-36(8686)
గంధర్వ ఉవాచ। 1-193-37x(1113)
దదానీత్యేవ తం తత్ర రాజానం ప్రత్యువాచ హ।
వసిష్ఠః పరమేష్వాసం సత్యసంధో ద్విజోత్తమః॥ 1-193-37(8687)
తతః ప్రతియయౌ కాలే వసిష్ఠః సహ తేన వై।
ఖ్యాతాం పురీమిమాం లోకేష్వయోధ్యాం మనుజేశ్వర॥ 1-193-38(8688)
తం ప్రజాః ప్రతిమోదంత్యః సర్వాః ప్రత్యుద్గతాస్తదా।
విపాప్మానం మహాత్మానం దివౌకస ఇవేశ్వరం॥ 1-193-39(8689)
సుచిరాయ మనుష్యేంద్రో నగరీం పుణ్యలక్షణాం।
వివేశ సహితస్తేన వసిష్ఠేన మహర్షిణా॥ 1-193-40(8690)
దదృశుస్తం మహీపాలమయోధ్యావాసినో జనాః।
పురోహితేన సహితం దివాకరమివోదితం॥ 1-193-41(8691)
స చ తాం పూరయామాస లక్ష్ంయా లక్ష్మీవతాం వరః।
అయోధ్యాం వ్యోమ శీతాంశుః శరత్కాల ఇవోదితః॥ 1-193-42(8692)
సంసక్తిమృష్టపంథానం పతాకాధ్వజశోభితం।
మనః ప్రహ్లాదయామాస తస్య తత్పురముత్తమం॥ 1-193-43(8693)
తుష్టపుష్టజనాకీర్ణా సా పురీ కురునందన।
అశోభత తదా తేన శక్రేణేవామరావతీ॥ 1-193-44(8694)
తతః ప్రవిష్టే రాజర్షౌ తస్మింస్తత్పురముత్తమం।
రాజ్ఞస్తస్యాజ్ఞయా దేవీ వసిష్ఠముపచక్రమే॥ 1-193-45(8695)
ఋతావథ మహర్షిస్తు సంబభూవ తయా సహ।
దేవ్యా దివ్యేన విధినా వసిష్ఠః శ్రేష్ఠభాగృషిః॥ 1-193-46(8696)
తతస్తస్యాం సముత్పన్నే గర్భే స మునిసత్తమః।
రాజ్ఞాభివాదితస్తేన జగామ మునిరాశ్రమం॥ 1-193-47(8697)
దీర్ఘకాలేన సా గర్భం సుషువే న తు తం యదా।
తదా దేవ్యశ్మనా కుక్షిం నిర్బిభేద యశస్వినీ॥ 1-193-48(8698)
తతో ద్వాదశమే వర్షే స జజ్ఞే పురషర్షభః।
అశ్మకో నామ రాజర్షిః పౌదన్యం యో న్యవేశయత్॥ ॥ 1-193-49(8699)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆదిపర్వణి చైత్రరథపర్వణి త్రినవత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 193 ॥

Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-193-12 వధ్వా స్నుషయా॥
1-193-48 నిష్పిపేష మనస్వినీతి ఙ. పాఠః॥ త్రినవత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 193 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.